Jak powstały przygody Asteriksa?

 

Przygody dwóch, nieustraszonych Galów polubili nie tylko Francuzi. Obecnie po komiksy kultowej serii z zainteresowaniem sięgają nie tylko dzieci i młodzież, lecz także dorośli. Na wstępie warto przypomnieć sobie charakterystykę pierwszoplanowych bohaterów komiksu. Tytułowy Asteriks jest głównym bohaterem tych przygód, małym wojownikiem obdarzonym wrodzonym sprytem i błyskotliwą inteligencją, który bez wahania podejmuje się najbardziej niebezpiecznych zadań. Obeliks to nieodłączny przyjaciel Asteriksa. Jak był mały, wpadł do kotła z magicznym napojem i dlatego jest najsilniejszy. Uwielbia dziki i swojego pieska, Dogmatixa (w naszym tłumaczeniu Idefiksa). Zawsze gotów rzucić wszystko i towarzyszyć Asteriksowi w nowej przygodzie (byleby nie zabrakło dzików i porządnej bijatyki). 

"Jest rok 50. przed narodzeniem Chrystusa. Cała Galia została podbita przez Rzymian... Cała? Nie! Jedna, jedyna osada, zamieszkana przez nieugiętych Galów wciąż opiera się najeźdźcom..." - tymi słowami zaczyna się niemal każda przygoda w oryginalnych komiksach autorstwa Rene Goscinny'ego i Alberta Uderzo. Dotąd ukazało się aż 40 oficjalnych albumów przedstawiających rozmaite przygody kultowych bohaterów oraz kilka albumów specjalnych (tzw. w formie opowiadania). Od momentu powstania na świecie, sprzedano 380 milionów egzemplarzy albumów o Asteriksie w 111 językach. 

 

Największym sekretem komiksowych Galów, jest wymieniony wyżej magiczny napój dający temu, kto go wypije nadludzką siłę. Przygotowywany jest przez czcigodnego druida Panoramiksa (w innym tłumaczeniu Getafix) i pozwala bohaterom na opieranie się rzymskiemu legionowi, których wioska zawsze otoczona jest przez cztery obozy. A są to: Rabarbarum, Akwarium, Relanium i Delirium. Towarzyszy im także wioskowy bard Kakofoniks, który niemal za każdą "śpiewkę" często kończy zakneblowany i przywiązany do drzewa. W czasie kolejnych przygód, sam Asteriks nie tylko pomagał swoim przyjaciołom odpierać ataki nieznośnych legionistów, lecz także podróżował po różnych krajach Europy i innych. Odwiedził min. wielu nowych bohaterów, wziął udział w igrzyskach olimpijskich, a nawet odkrył tajemniczy, nowy ląd wysunięty na zachód globu (nawiązanie do historycznego odkrycia przez Krzysztofa Kolumba). Nie wspominając już o tym, że w czasie jednej z komiksowych przygód mieszkańców wioski odwiedzili ponadto przybysze z kosmosu! 

Asteriks, wraz z przyjaciółmi odwiedził także Kleopatrę w Egipcie i zachęcił Brytów (w obecnych czasach Anglików) do picia herbaty zamiast zwykłego wrzątku wody z kleksem mleka, co wcześniej było ich normalną tradycją. W komiksie imiona wszystkich galijskich bohaterów kończą się na "iks", a rzymskich na "usz" albo "us". Natomiast jedyne, czego tak naprawdę obawiają się Galowie to to, że niebo spadnie im na głowę. 

POCZĄTKI KOMIKSU

Nie wszyscy jednak wiedzą, że historia twórczości przygód kultowych Galów ma także polskie korzenie. Rene Goscinny, urodził się w Paryżu, w rodzinie imigrantów żydowskich pochodzących z Polski, jako syn Stanisława (Symchy) Goscinny'ego, inżyniera chemika z Warszawy i Anny Bereśniak z Chodorkowa (obecnie na Ukrainie). 

Swoją karierę chciał zacząć jako rysownik, jednak nie udało mu się zdobyć pracy w studiu Walta Disneya w Kalifornii. Okazało się, że znacznie lepiej sprawdza się jako scenarzysta. Dopiero po poznaniu Morrisa de Bevere i Alberta Uderzo (francuskiego rysownika o włoskich korzeniach), Rene Goscinny rozpoczął prawdziwą karierę jako autor scenariuszy rysunkowych. W 1955 r. powstała seria o kowboju Lucky Luke'u, którą tworzył wraz ze swoim przyjacielem Morrisem, a dodatkowo współpraca z Albertem Uderzo przyniosła opowieści o Indianinie Umpapie i oczywiście wymienionym na początku Asteriksie (zeszyty 1-24). W 1959 r. Goscinny, Uderzo i Jean-Michel Charlier (belgijski autor tekstów komiksowych) założyli magazyn "Pilote", w którym został opublikowany historyczny komiks pt. "Przygody Gala Asteriksa". 

Goscinny był także autorem serii humorystycznych książek o Mikołajku, które ilustrował Jean-Jacques Sempe, ukazujących się we Francji w latach 1956-1964. Artysta zmarł z powodu NZK w dniu 5 listopada 1977 r. we Francji podczas rutynowego testu wysiłkowego serca w gabinecie lekarskim, mając zaledwie 51 lat (cierpiał na chorobę niedokrwienną serca). Po śmierci autora tekstu kolejnego komiksu o Asteriksie, rysownik Uderzo kontynuował rysowanie, lecz w znacznie wolniejszym tempie (zeszyty 25-34), podpisując od tamtej pory "Goscinny et Uderzo"). W 2011 r. przekazał tę serię spółce: Jean-Yves Ferri (teksty) i Didier Conrad (ilustracje), których mianował na oficjalnych następców. Podobnie Morris de Bevere kontynuował rysowanie kolejnego odcinka komiksu Lucky Luke we współpracy z innymi pisarzami. W wieku 92 lat w 2020 r. Uderzo zmarł we śnie na atak serca. Przebywał wówczas w swoim domu pod Paryżem.  

Jednak to właśnie komiksy o przygodach Gala Asteriksa stały się największym bestsellerem magazynu. Goscinny i Uderzo wybrali historyczny okres, w którym Galia (dzisiejsza Francja) była okupowana przez siły rzymskie podczas wojen galijskich, prowadzonych przez Juliusza Cezara. W przygodach Asteriksa jest zatem nie tylko barwny humor, lecz także nawiązanie do poszczególnych wątków historycznych, które w głównej mierze stały się inspiracją dzieła. Cezar jest tutaj w pewnym stopniu głównym wrogiem Asteriksa, choć niekiedy zdarza się, że zarówno jeden, jak i drugi ma do czynienia z groźniejszym przeciwnikiem. 

Cykl komiksów o Asteriksie we współpracy obu autorów:

• Jak Obeliks wpadł do kociołka druida, kiedy był mały (tom specjalny) 
• Przygody Galla Asteriksa (1961)
• Złoty sierp (1962)
• Asterix i Goci (1963)
• Asterix gladiator (1964)
• Wyprawa Asteriksa dookoła Galii (1965)
• Asterix i Kleopatra (1965)
• Walka wodzów (1966)
• Asterix u Brytów (1966)
• Asterix i Normanowie (1967)
• Asterix legionista (1967)
• Tarcza Arwernów (1968)
• Asterix na igrzyskach olimpijskich (1968)
• Asterix i kociołek (1969)
• Asterix w Hiszpanii (1969)
• Niezgoda (1970)
• Asterix u Helwetów (1970)
• Osiedle bogów (1971)
• Laury Cezara (1972)
• Wróżbita (1972)
• Asterix na Korsyce (1973)
• Podarunek Cezara (1974)
• Wielka przeprawa (1975)
• Obelix i spółka (1976)
• Asterix u Belgów (1979)

TWÓRCZOŚĆ EKRANIZACJI FILMOWYCH 

Komiksowe historyjki autorstwa Goscinny'ego i Uderzo zainspirowały także filmowców. Na początku nakręcono kilka filmów animowanych lub rysunkowych prezentujących przygody wzięte z konkretnych albumów, jak np. "Asteriks Gall" (1967), czy "Asteriks i Kleopatra" (1968). Wyjątek stanowi uwielbiana przez wielu widzów animacja rysunkowa pt. "Dwanaście prac Asteriksa" (1976), która jako pierwsza nie jest oparta na żadnym albumie o Asteriksie. 

Dotąd ukazało się także 5 filmów fabularnych o przygodach Asteriksa, z których cztery razy Gerard Depardieu wystąpił w roli jego przyjaciela, Obeliksa i czterech aktorów w roli tytułowego, przebiegłego Gala. Pierwszy z nich, jaki powstał nosi tytuł "Asterix i Obelix kontra Cezar" (reż. Claude Zidi), z 1999 r. Czasami jednak ten tytuł jest przypadkowo zapominany przez niektórych odbiorców, gdyż na początku zamiast pierwszej aktorskiej odsłony, wymieniają drugą, kultową dla większości widzów kinowych część pt. "Asterix i Obelix: Misja Kleopatra" z 2002 r. (Reż. Alain Chabat). Później nakręcono "Asterix na olimpiadzie" w 2008 r. (Reż. Frederic Forestier i Thomas Langmann), "Asterix i Obelix: W służbie Jej Królewskiej Mości" w 2012 r. (reż. Laurent Tirard) oraz "Asteriks i Obeliks: Imperium smoka" (reż. Guillaume Canet), którego premiera miała miejsce w lutym 2023 r. 

Natomiast, za każdym razem zmienia się także aktor grający Juliusza Cezara. W rolę słynnego dyktatora Rzymu w tych komediowo-przygodowych odsłonach wcielali się kolejno: Gottfried John, Alain Chabat, Alain Delon, Fabrice Luchini oraz Vincent Cassel. W ramach ciekawostki, postacie z komiksu zostały wykorzystane nie tylko w wymienionych filmach animowanych i fabularnych, lecz także w parkach rozrywki, zabawkach czy grach wideo.